thelonaginomama1

Τι σημαίνει «επιθυμώ ένα παιδί»; Είμαι έτοιμη να φέρω στον κόσμο μια νέα ζωή; Μήπως αυτή η φράση κρύβει πολλά περισσότερα από όσα νομίζουμε;

Η επιθυμία για την απόκτηση παιδιού είναι σύνθετη και περιγράφεται περισσότερο ως μια διεργασία που διαμορφώνεται και εκπορεύεται από βιολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες, συνειδητά κίνητρα και ασυνείδητες φαντασιώσεις, οι οποίες προκύπτουν από άλλες επιθυμίες.

«Θέλω να γίνω μαμά» λέει μία γυναίκα, καθώς η έννοια της δημιουργίας μέσα μας είναι συνδεδεμένη με το αίσθημα ικανοποίησης, χαράς και ανανέωσης, πόσο μάλλον όταν «αυτό» που δημιουργείς είναι μια νέα ζωή, ένα παιδί.

Αν ανατρέξουμε στις επιστημονικές αναφορές παρατηρούμε ότι η μητρότητα παραμένει σημαντική για τη δημιουργία της θηλυκής ταυτότητας (Ryder, 1990). Κάτι που δεν μας εκπλήσσει μέχρι και σήμερα. Οι Brazelton και Cramer (2009) υποστηρίζουν ότι η επιθυμία απόκτησης παιδιού στις γυναίκες περιλαμβάνει:

α) την ταύτιση με τη μητέρα των πρώτων χρόνων της ζωής,

β) την εκπλήρωση ναρκισσιστικών αναγκών και

γ) την αναβίωση παλαιότερων οικογενειακών δεσμών.

Η επιθυμία απόκτησης παιδιού εμπεριέχει ακόμη και το καθήκον να προσφέρει κανείς εγγόνια στους γονείς του. Να διαιωνίσει δηλαδή την οικογένειά του (Delaisi de Parseval, 2013). Παράλληλα, υπάρχει και το γενικότερο καθήκον απέναντι στην ανθρωπότητα: να διαιωνίσει κανείς το είδος του.

Για να αποκτήσεις όμως ένα παιδί δεν αρκεί μόνο η απόφαση ή η επιθυμία. Μια εγκυμοσύνη χρειάζεται σωματική και ψυχολογική προετοιμασία καθώς η σωματική και ψυχολογική κατάσταση μιας γυναίκας επηρεάζει το μωρό από την πρώτη κιόλας στιγμή της σύλληψης του.

Όπως τονίζει η Γαλλίδα ψυχαναλύτρια Delaisi de Parseval (Delaisi de Parseval & Janaud, 1983) η αναπαραγωγική διαδικασία παραμένει, εν πολλοίς, ένα μυστήριο, καθώς κάποιες εγκυμοσύνες προκύπτουν, ενώ τα ζευγάρια χρησιμοποιούν αντισυλληπτικές μεθόδους ενώ άλλες καθυστερούν, χωρίς την ύπαρξη κάποιου οργανικού προβλήματος (Bydlowski, 2009. Delaisi de Parseval & Janaud,1983).

Η επιθυμία να γίνουμε γονείς συνδέεται τελικά και με τους δικούς μας γονείς;

Σύμφωνα με την ψυχοδυναμική θεωρία, η επιθυμία απόκτησης παιδιού είναι μια σύνθετη επιθυμία η οποία εμπεριέχει τις φαντασιώσεις μιας γυναίκας, ενός άνδρα, αλλά και των γονιών τους (Chatel, 1993). Σημαντική είναι η άποψη των Brazelton και Cramer (2009) οι οποίοι αναφέρουν ότι η ταύτιση με τη μητέρα των πρώτων χρόνων της ζωής οδηγεί μια γυναίκα στο να επιθυμεί να αποκτήσει ένα παιδί. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι γυναίκες αυτές περιγράφουν μια πολύ καλή σχέση με τη μητέρα τους.

Άλλο επιθυμία εγκυμοσύνης και άλλο επιθυμία απόκτησης παιδιού

Η Monique Bydlowski, ψυχίατρος και ψυχαναλύτρια, πρωτοπόρος στην ψυχολογία και ψυχοπαθολογία της μητρότητας, διαχώρισε την επιθυμία απόκτησης παιδιού από την εγκυμοσύνη υποστηρίζοντας ότι τα δύο αυτά δεν συμπίπτουν αναγκαστικά. Ορισμένες γυναίκες αυτό που πραγματικά επιθυμούν δεν είναι ένα παιδί, αλλά μια εγκυμοσύνη.

Σε παρόμοιο εύρημα κατέληξε και η κ.Ναζίρη (1989), η οποία σε σχετική έρευνα που διεξήγαγε με στόχο να μελετήσει την έκτρωση σε Ελληνίδες διαπίστωσε ότι πολλά κορίτσια στην εφηβεία «λησμονούν» να κάνουν χρήση του αντισυλληπτικού χαπιού, όχι επειδή δεν είναι πληροφορημένες σχετικά με τις μεθόδους αντισύλληψης, ή επειδή επιθυμούν ένα παιδί, αλλά επειδή ασυνείδητα αυτό που επιθυμούν είναι μια εγκυμοσύνη, ώστε να εξακριβώσουν ότι η αναπαραγωγική τους ικανότητα είναι φυσιολογική.

Όταν η επιθυμία μετατρέπεται σε ανάγκη

Η επιθυμία απόκτησης παιδιού σε ορισμένες γυναίκες, μετατρέπεται σε ανάγκη για ένα παιδί το οποίο επιθυμούν «πάση θυσία», αναφέρει η ψυχαναλύτρια Delaisi de Parseval, (2013). Η ζωή χωρίς παιδί μοιάζει για τις γυναίκες αυτές να μην έχει κανένα νόημα. Στην κατηγορία αυτή συνήθως ανήκουν όσες αντιμετωπίζουν προβλήματα υπογονιμότητας.

Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη και στην Αθήνα από το 2009 έως το 2012 από την καθηγήτρια ψυχολογίας Ζαΐρα Παπαληγούρα και τους συνεργάτες της με σκοπό τη διερεύνηση του βιώματος της επιθυμίας απόκτησης παιδιού, αποδείχθηκε ότι οι δυσκολίες στην απόκτηση του παιδιού μπορεί να ισχυροποιούν την επιθυμία μίας γυναίκας.

Συγκεκριμένα, στην έρευνα αυτή μητέρες που χρησιμοποίησαν σύνθετες μεθόδους αναπαραγωγής (δωρεά σπέρματος, δωρεά ωαρίων, παρένθετη μητέρα). αφηγήθηκαν τις εμπειρίες τους και από την ανάλυση των αφηγήσεών τους, φάνηκε ότι συχνά υπομένουν χρονοβόρες και ψυχοφθόρες θεραπευτικές παρεμβάσεις προκειμένου να γίνουν μητέρες. Άλλωστε, στην ελληνική κοινωνία η τεκνοποίηση είναι βαθιά ριζωμένη στις αντιλήψεις και προτεραιότητες των πολιτών, με αποτέλεσμα ζευγάρια που δεν τεκνοποιούν, συχνά να στιγματίζονται και να περιθωριοποιούνται (Papaligoura & Papagounos, 1996).

Η συγκεκριμένη μελέτη ανέδειξε πόσο πολύπλοκη είναι η επιθυμία απόκτησης παιδιού και πόσο συχνά κρύβει βαθύτερες προσωπικές ανάγκεςπου είναι συνδεδεμένες, τόσο με την ιστορία της ζωής της κάθε γυναίκας, όσο και με τις επιταγές για τεκνοποίηση που θέτει η κοινωνία μας.

Η κατάλληλη υποστήριξη αυτών των γυναικών και των συντρόφων τους μπορεί να συμβάλλει στη συνειδητοποίηση των κινήτρων που ωθούν τα ελληνικά ζευγάρια στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, αλλά και στη διευκόλυνση των αποφάσεων που καλούνται να πάρουν στην προσπάθειά τους να γίνουν γονείς.

ΠΗΓΗ: Η διαμόρφωση της επιθυμίας απόκτησης παιδιού Ζαΐρα Παπαληγούρα, Δανάη Παπαδάτου & Θάλεια Μπελλάλη, Ι’ Επιστημονική Επετηρίδα Τμήματος Ψυχολογίας ΑΠΘ. Τμήμα Ψυχολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Τμήμα Νοσηλευτικής, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Νοσηλευτικής, Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης.

mothersbird